Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku

Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku

Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku

Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku

Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku

Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku

SŁUPSK

ul. Dominikańska 5-9
tel. 59 842 40 81

GODZINY OTWARCIA:

Poniedziałek-Wtorek: nieczynne
Środa-Niedziela: 10:00 - 16:00


Stanisław Ignacy Witkiewicz Witkacy (1885-1939) - Twórczość plastyczna.

Jedyna w Polsce i na świecie stała wystawa prac plastycznych tego oryginalnego i interesującego artysty; około 120-125 prac oraz fotografie, listy, pierwodruki książek.

 

  • Scenariusz: Teresa Skórowa
  • Aranżacja: Mieczysław Łaźny
  • 2 sale o powierzchni 154m2
  • Co roku zestaw eksponowanych dzieł jest częściowo zmieniany. 

Na wystawie eksponowanych jest ponad 100 pastelowych portretów, w większości wykonanych w ramach Firmy Portretowej "S.I.Witkiewicz", kilka obrazów olejnych, kilka rysunków. Dzieła z lat 1904-1924 prezentowane są w układzie chronologicznym, natomiast portrety powstałe w okresie działania firmy - przeważnie w układzie typologicznym (w zależności od typu regulaminowego, typu ikonograficznego, niekiedy także od osoby portretowanej). Widz ma możliwość zapoznania się z pracami reprezentatywnymi dla wszystkich faz twórczości Witkacego (od okresu młodzieńczego do portretów powstałych w ostatnich miesiącach życia artysty). Zgromadzone materiały dokumentacyjne (fotografie, książki) przybliżają bogatą osobowość twórczą autora. 

Na stałej wystawie prac Witkacego systematycznie odbywają się lekcje muzealne, głównie dla młodzieży szkół średnich z terenu Pomorza (od Stargardu Szczecińskiego po Gdynię).

Charakterystyka wystawy stałej

Ekspozycja umożliwia zapoznanie się z pracami reprezentatywnymi dla wszystkich etapów twórczości artysty. Dzieła z lat 1904-24 prezentowane są w układzie chronologicznym, natomiast portrety z lat 1925 39 przeważnie w układzie typologicznym. 

Wśród prac młodzieńczych na uwagę zasługuje olejny Autoportret z odbicia w szybie (z Widokiem Wawelu na odwrociu) - najwcześniejszy znany wizerunek własny artysty. 

Szczególnie interesujące są dwa obrazy przedstawiające zimowe krajobrazy, przyciąga wzrok zwłaszcza Pejzaż zimowy II, w którego formach zwraca uwagę dekoracyjna linia o secesyjnym rodowodzie. Podczas pobytu artysty w Rosji powstała m.in. Kompozycja, mająca być może odniesienia literackie. Pejzaż australijski to nawiązanie do wyprawy etnograficznej Bronisława Malinowskiego (z 1914r.). 

Z okresu przynależności Witkacego do awangardowego ugrupowania formistów pochodzą m.in. olejna kompozycja Jowisz zmieniający się w byka oraz ołówkowy akt. Już w pracach z lat 1918 24 występują oznaczenia poszczególnych typów (skodyfikowanych później w regulaminie Firmy Portretowej). Na wystawie wydzielono portrety i rysunki powstałe w roku 1924, w którym artysta porzucił uprawianie "sztuki czystej". 

Trzon ekspozycji to pastelowe portrety wykonane w ramach działającej od 1925r. jednoosobowej Firmy Portretowej "S.I.Witkiewicz", nastawionej na działalność usługowo-zarobkową. Fakt założenia firmy stanowić miał realizację przekonań autora (wyłożonych w pismach teoretycznych) o upadku "sztuki czystej", o zaniku "uczuć metafizycznych", wreszcie o całkowitej zbędności artysty we współczesnym mu społeczeństwie. Relacje pomiędzy zamawiającym a wykonawcą zostały sprecyzowane w regulaminie, wydanym drukiem w 1928r. w formie afisza i w 1932r. w formie książeczki (oba wydawnictwa prezentowane są na wystawie). Wiele pouczającej zabawy może dostarczyć samodzielna lektura poszczególnych paragrafów. W ofercie firmy było 7 rodzajów portretów, 6 z nich zamówić mógł każdy, zależnie od upodobań, a także od możliwości finansowych. Jedynie wizerunki typu C (i jego pochodne), wykonywane pod wpływem alkoholu i narkotyków, nie miały swojej ceny, gdyż nigdy nie były robione na zamówienie, powstawały zazwyczaj podczas spotkań towarzyskich organizowanych w domach przyjaciół. Portrety reprezentujące ten typ stanowią najciekawszą pod względem artystycznym część ekspozycji, odznaczającą się największym ładunkiem ekspresji. 

Artysta niemal wszystkie portrety sygnował, podawał ich typ, czas powstania (bardzo często nawet datę dzienną). Szczegółowe adnotacje o zażytych środkach mają swoje źródło w badawczo-eksperymentatorskich zainteresowaniach Witkacego, który chciał określić, jaki jest wpływ poszczególnych specyfików na postrzeganie otaczającego świata, a w konsekwencji na formę artystyczną powstających prac. Warto zwrócić uwagę na portrety podwójne. Interesujące są także wizerunki, w których model ucharakteryzowano na postać historyczną (np. filozof Jan Leszczyński przedstawiony jako Robespierre). 

Witkacy utrzymywał bliskie kontakty z wieloma znanymi osobami okresu międzywojennego; na wystawie zobaczyć można portrety m.in. pisarki Ireny Krzywickiej, malarza Rafała Malczewskiego (syna Jacka),pisarza Michała Choromańskiego. 

W gablotach wyłożono pierwodruki książek S.I.Witkiewicza, pocztówki i kartki pisane do znajomych oraz oryginalne fotografie. Dopełnienie stanowią współcześnie wykonane reprodukcje fotograficzne kilku prac oraz zdjęć przedstawiających artystę w otoczeniu bliskich mu osób. 

Uzupełnieniem ekspozycji prac plastycznych są, wykonane z oryginalnych negatywów pozostawionych przez Witkacego, fotografie lokomotyw (z lat 1899-1900) oraz słynnych "min" (z lat trzydziestych), wg negatywów Jana Głogowskiego.

Opracowała: Beata Zgodzińska